You are here

Сұрақ-жауаптар «Еңбек құқығы мәселелері»

Сұрақ тақырыбы: 

Саламатсыздар ма. Мен 5 күндік жұмыс жасаймын. Қазіргі таңда жүктіліктің 25 аптасындамын, сонымен қатар жұмыс орным тұрғын үйімнен 80-85 шақырым қашықтықта, яғни басқа елді мекенде. ҚР Еңбек Кодексінің 70-бабында "Жұмыс беруші жүкті әйелдің, үш жасқа дейінгі баласы (балалары) бар ата-ананың біреуінің (бала асырап алушының) жазбаша өтініші бойынша толық емес жұмыс уақытын белгілейді" делінген.

Жауап: 

Құрметті Меруерт Жақсылыққызы!

 

Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің 70-бабы 3 тармағына сәйкес жұмыс беруші жүкті әйелдің, үш жасқа дейінгі баласы (балалары) бар ата-ананың біреуінің (бала асырап алушының) жазбаша өтініші бойынша толық емес жұмыс уақытын белгілейді.

Осылайша, жұмыс беруші жүкті әйелдің жазбаша өтініші бойынша толық емес жұмыс уақытын белгілеуге міндетті.

 

Сұрақтың нөмірі: 361296
13 маусым, 2019 - 17:58 өзгертілді
Сұрақ тақырыбы: 

мен Астана каласында мектепте жұмыс жасаймын. 1 ставка іс жүргізуші және 0,5 ставка архивариус, енді  отпускке шығайын деп едім. Сұрағым маған оздоровительный төленеді ме және де архивариуска за вредность төленеді ме екен? Мектепте төленбейді дейді? Кітапханашылар шаң-тозаң деп за вредность алады гой, бізде архивте шаң - тозаң көп, денсаулыққа зиян дегендей. Рахмет Осы сұрақты анықтап берсеңіз.

Жауап: 

Лауазымдарды қоса атқару кезінде

ҚР Еңбек кодексінің (бұдан әрі - Кодекс) 139-бабына сәйкес мемлекеттік бюджет есебінен ұсталатын азаматтық қызметшілерге лауазымдық айлықақы мөлшерінде сауықтыруға арналған жәрдемақы төлене отырып, ұзақтығы күнтізбелік отыз күннен кем болмайтын жыл сайынғы ақы төленетін негізгі еңбек демалысы беріледі.

Кодекстің 1-бабына сәйкес азаматтық қызметші – бұл Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен қазыналық кәсіпорындарда, мемлекеттік мекемелерде ақы төленетін штаттық лауазымды атқаратын және олардың міндеттері мен функцияларын іске асыру, мемлекеттік органдарға техникалық қызмет көрсетуді жүзеге асыру мен олардың жұмыс істеуін қамтамасыз ету мақсатында лауазымдық өкілеттіктерді жүзеге асыратын адам.

Сонымен бірге, мемлекеттік мекемелер мен қазыналық кәсіпорындардың қызметкерлеріне еңбекақы төлеу «Азаматтық қызметшілерге, мемлекеттік бюджет қаражаты есебінен ұсталатын ұйымдардың қызметкерлеріне, қазыналық кәсіпорындардың қызметкерлеріне еңбекақы төлеу жүйесі туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2015 жылғы 31 желтоқсандағы № 1193 қаулысы (бұдан әрі – Қаулы) негізінде жүргізіледі.

Қаулыға 18-қосымшаға сәйкес мемлекеттік мекемелердің және қазыналық кәсіпорындардың негізгі лауазымы (мамандығы) бойынша жұмыс уақытының шегінде қосымша жұмыс орындайтын қызметкерлеріне лауазымдарды қоса атқарғаны (қызметтер көрсету аймағының кеңейгені) үшін қызметкердің өзінің лауазымдық айлықақысынан     50 %-ға дейін қосымша ақы белгіленген.

Осыған орай, лауазымдарды қоса атқару кезінде жалақыға қосымша ақы белгіленеді, ал тиісті қосымша ақылар мен үстемеақылар, сондай-ақ сауықтыруға арналған жәрдемақы (егер штаттағы қызметкер болса) тек негізгі лауазымы бойынша жүргізіледі.

 

Қоса атқарылатын жұмыс кезінде

Кодекске сәйкес жұмыскердің негізгі жұмысынан бос уақытында еңбек шарты жағдайында тұрақты, ақы төленетін басқа жұмысты орындауы қоса атқарылатын жұмыс болып табылады.

Бұл ретте, қоса атқарылатын жұмыс кезінде бөлек еңбек шарты жасалуы қажет.

Осыған орай, егер Сізбен архивариус лауазымына қоса атқарылатын жұмыс ретінде бөлек еңбек шарты жасалынса, барлық тиісті төлемдер, оның ішінде сауықтыруға арналған жәрдемақы (егер штаттағы қызметкер болсаңыз) негізгі жұмыс орны бойынша, сондай-ақ қоса атқаратын жұмыс бойынша бөлек төленеді.

Сонымен бірге, Қаулыға 7-қосымшаға сәйкес қызметкерлерге шаң-тозаң басқан, зиянды химиялық реакциялардың ошағы болатын кітапханалық және мұрағаттық қорлармен жұмыс істегені үшін базалық лауазымдық айлықақыдан 30 % қосымша ақы қарастырылған.

Бұл ретте аталған қосымша ақы ҚР Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің 2015 жылғы 28 желтоқсандағы № 1053 бұйрығымен бекітілген Өндірістердің, цехтардың, кәсіптер мен лауазымдардың тізіміне, ауыр жұмыстардың, еңбек жағдайлары зиянды және (немесе) қауіпті жұмыстардың тізбесіне сәйкес жүргізіледі.

 

Сұрақтың нөмірі: 361263
13 маусым, 2019 - 11:08 өзгертілді
Сұрақ тақырыбы: 

 

Жауап: 

Құрметті Назкен Шынғысовна!

 

Қазақстан Республикасының Еңбек Кодексінің 127-1-бабының ережесіне  жүгінсек, экологиялық апат пен радиациялық қатер аймақтарында еңбек қызметін жүзеге асыратын жұмыскерлер үшін кепілдіктер  егерде экологиялық апат пен радиациялық қатер аймақтарында еңбек қызметін жүзеге асырған жағдайда жұмыскерлерге беріледі делінген.

Заңның 13-бабына сәйкес,  экологиялық қасірет аймағында  тұрып жатқан халыққа, тұрып жатқан аймақтарының санатына қарай, коэффициенттер қолданылатын еңбекақы төленеді, қосымша еңбек демалысы беріледі (еңбектің зиянды жағдайында жұмыс істегені үшін берілетін демалыстың үстіне), сонымен бірге жыл сайын сауықтыруға арнап қолданылып жүрген төлемдердiң үстiне бiр айлық тарифтік ставка немесе қызметтiк айлықақы көлемiнде материалдық көмек көрсетiледi.

«Арал өңіріндегі экологиялық қасірет салдарынан зардап шеккен азаматтарды әлеуметтік қорғау туралы» Қазақстан Республикасы заңының 13-бабының конституциялылығын тексеру туралы» Қазақстан Республикасы Конституциялық Кеңесінің 2005 жылғы 29 сәуірдегі № 3 Қаулысына сәйкес, экологиялық қасірет салдарынан зардап шеккендер деп заң осы аймақта тұрып жатқан немесе бұрын тұрған азаматтарды таниды (6-8-баптар). Сонымен бірге, заңның 13-бабында көзделген өтемдер мен жеңілдіктер, азаматтар зардап шеккен деген мәртебе бар-жоғына қарамастан, экологиялық қасірет аймағында тұрып жатқан бүкіл халық үшін әлеуметтік қолдау болып табылады. Заң шығарушы бұл жағдайда адамға өзі тұрып жатқан ортаның зиянды әсер етуін ескереді.

Бұл жағдайда екеретін жайт, көші-қон заңнамасының талабына сәйкес ішкі көшіп-қонушылар ҚР Үкіметі айқындайтын тәртіппен ҚР аумағында тұрғылықты жері және уақытша болатын (тұратын) жері бойынша тіркелуге міндетті. Бұл ретте, вахталық әдіспен жұмыс істейтін адамдар уақытша болатын (тұратын) жері бойынша есепке алынуға (тіркелуге) жатпайды делінген (ҚР Үкіметінің 2011 жылғы 1 желтоқсандағы № 1427 қаулысымен бекітілген  Ішкі көшіп-қонушыларды тіркеу қағидаларына жүгінетін болсақ (13-тармақ).

Жоғарыда аталғанның негізінде Заңның 13-бабымен көзделген жеңілдіктер үшін Заңмен белгіленген экологиялық қасірет аймақтарында  тұратын және еңбек атқаратын қызметкерлерге қатысты (аталған аймақта вахталық әдіспен жұмыс атқаратындарға олардың заңды тіркелген мекен-жайына қарамастан) қолданылады.

Коэффициенттер және қосымша ақылы еңбек демалысының ұзақтығы Заңмен бекітілген экологиялық қасірет аумақтарында зардап шегу мәртемесіне қарай емес, онда еңбек қызметін жүзе асыратын жұмыскерге беріледі.

Сұрақ тақырыбы: 

Менің Сізден сұрайын дегенім, 2018 жылғы алынбай қалған сауықтыру жәрдемақысын (оздоровительный пособия) осы жылы алсам болама және осы 2019 жылдың сауықтыру жәрдемақысын (оздоровительный пособия) жылдың соңында ала алам ба?

Жауап: 

Құрметті Елжан Шамгонович!

 

ҚР Еңбек кодексінің 139-бабының 10-тармағына сәйкес мемлекеттік бюджет есебінен ұсталатын азаматтық қызметшілерге лауазымдық айлықақы мөлшерінде сауықтыруға арналған жәрдемақы төлене отырып, ұзақтығы күнтізбелік отыз күннен кем болмайтын жыл сайынғы ақы төленетін негізгі еңбек демалысы беріледі.

Азаматтық қызметшілерге жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысын берген кезде сауықтыруға арналған жәрдемақы күнтізбелік жылда бір рет төленеді.

Қарастырып отырған жағдайда, еңбек лауазымның айлықақы мөлшерінде жәрдемақы тек еңбек демалысы берілген кезде төленуге тиісті, бұл дегеніміз 2019 жылы еңбек демалысына шыққан жағдайда тек ағымдағы жылға арналған сауықтыруға арналған жәрдемақыны аласыз.

Сұрақтың нөмірі: 361074
7 маусым, 2019 - 21:31 өзгертілді
Сұрақ тақырыбы: 

Ассалаумағалейкум. Сіздерден сұрайын дегенім мен жұмыспен қамту орталығында әлеуметтік көмек жөнінде консультантпын. Жақында отбасылы болып едім. Отабасылы болуға байланысты бір жолғы әлеуметтік төлем төленедіма екен? Қандай заңға сүйене аламыз?

Жауап: 

Құрметті Бекдәулет Мизамғалиұлы, сәлеметсіз бе!

 

Қазақстан Республикасы Еңбек Кодексінің 107 бабына сәйкес жұмыс беруші жұмыскерлердің өндіріс тиімділігі мен орындалатын жұмыстардың сапасын жоғарылатуға мүдделілігін арттыруды күшейту үшін ұжымдық шарт талаптарында және (немесе) жұмыс берушінің актілерінде айқындалған сыйлықақы беру жүйелерін және еңбекті ынталандырудың басқа да нысандарын енгізе алады.

Сонымен қатар, «Азаматтық қызметшілерге, мемлекеттік бюджет қаражаты есебінен ұсталатын ұйымдардың қызметкерлеріне, қазыналық кәсіпорындардың қызметкерлеріне еңбекақы төлеу жүйесі туралы» Қаулыға сәйкес ұйымдардың басшыларына кредиторлық берешек болмаған кезде қаржыландыру жоспары бойынша тиісті мемлекеттік мекемені ұстауға көзделген қаражатты үнемдеу есебінен немесе кредиторлық берешегі болмаған кезде мемлекеттік басқару органы қазыналық кәсіпорын үшін бекіткен даму жоспары бойынша қаражатты үнемдеу есебінен салалық келісімде, ұжымдық шартта және (немесе) жұмыс берушінің актісінде айқындалған тәртіппен ұйымдардың қызметкерлердің лауазымдық айлықақыларына ынталандыру үстемеақыларын белгілеу, сыйлықақы беру және материалдық көмек көрсету құқығы берілген.

Бұл ретте, жұмыскерге сыйақы төлеу ұйымның ережесі негізінде және үнемделген қаражат есебінен жүзеге асырылады, осы орайда аталған сұрақ бойынша Сізге басшылыққа жүгіну қажеттігін хабарлаймыз.

Сұрақтың нөмірі: 360788
6 маусым, 2019 - 10:17 өзгертілді
Сұрақ тақырыбы: 

Сәлеметсіздер ме,

Сіздерден төмендегі сұрақ бойынша шұғыл түрде жауап берулеріңізді сұраймын.

Қысқаша жағдайды түсіндіру:

Жауап: 

Құрметті Ұлдана Құралбайқызы
Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің 97-бабы 1 тармағына сәйкес еңбек шарты тараптарының келісімі бойынша жұмыскердің өтініші негізінде оған жалақы сақталмайтын демалыс берілуі мүмкін.
Осылайша, жалақы сақталмайтын демалыс берілуі келісім бойынша айқындалады.
Сонымен қатар, жұмыскер жұмыс берушіні кемінде бір ай бұрын жазбаша хабардар ете отырып, еңбек шартын өзінің бастамасы бойынша бұзуға құқылы.
Еңбек шарты жұмыскердің бастамасы бойынша жұмыс берушінің жазбаша келісімімен, хабардар ету мерзімі аяқталғанға дейін бұзылуы мүмкін.

Сұрақтың нөмірі: 360743
22 мамыр, 2019 - 13:06 өзгертілді
Сұрақ тақырыбы: 

Сәлеметсіздер ме,

Сіздерден төмендегі сұрақ бойынша шұғыл түрде жауап берулеріңізді сұраймын.

Қысқаша жағдайды түсіндіру:

Жауап: 

Құрметті Ұлдана Құралбайқызы
Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің 97-бабы 1 тармағына сәйкес еңбек шарты тараптарының келісімі бойынша жұмыскердің өтініші негізінде оған жалақы сақталмайтын демалыс берілуі мүмкін.
Осылайша, жалақы сақталмайтын демалыс берілуі келісім бойынша айқындалады.
Сонымен қатар, жұмыскер жұмыс берушіні кемінде бір ай бұрын жазбаша хабардар ете отырып, еңбек шартын өзінің бастамасы бойынша бұзуға құқылы.
Еңбек шарты жұмыскердің бастамасы бойынша жұмыс берушінің жазбаша келісімімен, хабардар ету мерзімі аяқталғанға дейін бұзылуы мүмкін.

Сұрақтың нөмірі: 360741
22 мамыр, 2019 - 13:05 өзгертілді
Сұрақ тақырыбы: 

Салеметсізбе. Лаборант болып қызмет етіп жүрген қызметкер "медбике ісі" мамандығы бойынша бакалавр бітірді Ресйден, сосын "клиникалық зертқаналық диагностика" мамандығы бойынша қайта даярлаудан өтті. Енді қазір таңда "сапаны бақылау менеджері" лауазымында қызмет атқарады. Оның еңбек ақысын қандай коэффицентпен төлейміз. Дәрігер немесе жоғары білімі бар орта буын қызметкері  ме? дәрігер болса. лаборант болып жасаған еңбек өтілі қысқартылып қалама?

Жауап: 

Мемлекеттік мекемелер мен қазыналық кәсіпорындардың қызметкерлеріне еңбекақы төлеу «Азаматтық қызметшілерге, мемлекеттік бюджет қаражаты есебінен ұсталатын ұйымдардың қызметкерлеріне, қазыналық кәсіпорындардың қызметкерлеріне еңбекақы төлеу жүйесі туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2015 жылғы 31 желтоқсандағы № 1193 қаулысы (бұдан әрі – Қаулы) негізінде жүргізіледі.
Қаулының 4-тармағына сәйкес тиісті қызмет салаларындағы уәкілетті органдар еңбек жөніндегі уәкілетті мемлекеттік органмен келісу бойынша тиісті қызмет салалары бойынша азаматтық қызметшілер лауазымдарының тізілімін бекітеді.
Бұл ретте, денсаулық сақтау жүйесінің кейбір салаларындағы азаматтық қызметшілер лауазымдарының тізілімі «Денсаулық сақтау жүйесінің кейбір салаларындағы азаматтық қызметшілер лауазымдарының тізілімін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің 2015 жылғы 28 желтоқсандағы № 1043 бұйрығымен (бұдан әрі - Бұйрық) бекітілген, оған сәйкес:
- біліктілігі жоғары деңгейдегі менеджер С2 буыны бойынша;
- бiлiктiлiгi орташа деңгейдегі менеджер С3 буыны бойынша анықталған.
Сонымен бірге жоғарыда аталған бұйрықтың әзірлеушісі және денсаулық сақтау саласындағы уәкілетті орган ҚР Денсаулық сақтау министрлігі екенін ескере отырып, сұрағыңыз бойынша қосымша ақпарат алу үшін аталған мемлекеттік органға жүгінуіңізді ұсынамыз.

Сондай-ақ, егер Сіздің ұйымыңыз жеке ұйым (шаруашылық жүргізу құқығындағы МК, АҚ және т.б.) болып табылса, бұл жағдайда Сіздің ұйымыңыздың қызметкерлеріне еңбекақы төлеу жүйесі Қазақстан Республикасы заңнамасына сәйкес дербес анықталады.

Сұрақтың нөмірі: 360529
6 мамыр, 2019 - 19:26 өзгертілді
Сұрақ тақырыбы: 

Сәлеметсіз бе!!! Маған мына мәселе бойынша толық әрі нақты жауап беріңіздерші, өтініш. Университет оқытушы декреттік демалыстан соң жұмысқа шыққанда оның 1 ставкасы сақтала ма? Әлде жұмыс беруші штаттың қысқаруы сылтауымен 0,25 ставкаға жұмысқа қабылдауы заңды ма? Жауаптарыңызға алдын ала рахмет!!!

Жауап: 

Қазақстан Республиксы Еңбек кодексінің 100-бабының 3 тармағына сәйкес бала үш жасқа толғанға дейін оның күтіміне байланысты жалақы сақталмайтын демалыс уақытында жұмыскердің жұмыс орны (лауазымы) сақталады.
Осылайша, жұмыскер декреттік жұмыстан шыққансоң бір ставкасы сақталады.

Сұрақ тақырыбы: 

Саламатсыз.Мұғалімді директордың қандай жағдайда жұмыстан шығаруға құқығы бар

Жауап: 

Еңбек шартын жұмыс берушінің бастамасы бойынша бұзу негіздері Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің 52-бабында көзделген.

Сұрақтың нөмірі: 360166
29 сәуір, 2019 - 20:08 өзгертілді

Беттер

ҚР тәуелсіздік жылдарындағы жетістіктері
Атаулы әлеуметтік көмек
АӘК есептеу бойынша онлайн калькулятор
Мүгедектігі бар адамдардың құқықтарын қамтамасыз ету
Ящик идей
Қазақстанда іске асырылып жатқан үздік әлеуметтік жобалар
«Еңбек жолы» Республикалық конкурсы
Еңбек дағдыларын дамыту және жұмыс орындарын ынталаңдыру
ҰБЖ
Жаңа ұлттық қызметтер жіктеуіші